Gedachten wandeling 1

Santiago de Compostela

We beginnen onze wandeling op de dorpstraat te Neerbeek bij de laatste huizen van Hollands Neerbeek (weg nr. 59 Provinciale Waterstaat district 3). Aan de rechterzijde van de weg liggen de boerderijen van Menten, gehuwd met Marie Penders, en Godfried Penders. Beide boerderijen werden onteigend om plaats te maken voor het mijnspoor en de latere autosnelweg A76. Direct hierna staan we aan de spoorwegovergang. Na de overweg zien we aan de linkerkant een veldweg in westelijke richting langs de spoorlijn voeren. De eerste honderd meter was aangelegd; de weg voerde dan verder over de oude Tom Eijkerweg. Deze weg, de grens tussen het voormalige Hollands en Spaans gebied en later tussen de gemeenten Beek en Geleen, kruiste ter hoogte van de latere boerderij Tummers de Rijksweg Maastricht-Sittard. Daarna voerde de weg richting Graetheide tot voorbij het latere 150 KV station Neerbeek (tegenwoordig DSM terrein). Deze naam werd door de inwoners nog steeds, wel in verbasterde vorm gebruikt, nl. 'Tömmerkerweg'. We vervolgen nu onze weg, die hier bedekt is met zwart grind. De keutelbeek stroomt aan de linker hand met ons mee.

In vroegere tijden was volgens oudere inwoners de beek zo klaar en helder, dat men ervan kon drinken. De weide links, aan de overzijde van de beek, behoorde toe aan Huub Wouters (12 en 36). Aan de rechterzijde lag een kleine boomgaard van Harie Heijnen, oud inwoner (34), die na zijn huwelijk naar Spaubeek verhuisde. Even verderop voerde de weg naar de brug. Vroeger liep hier de Trienenweg die op de onteigeningskaart nog aangegeven staat.

SPAANS NEERBEEK / Gedachten wandeling 1

Uit gesprekken gevoerd, ter voorbereiding van dit boek, bleek dat een dorpsbeschrijving het begrijpelijkst is aan de hand van een gedachtewandeling. Door middel van deze wandeling kan de lezer een indruk krijgen van dit voormalig gehucht en zijn inwoners. De rondleiding verplaatst de lezer terug in de tijd tussen 1900 en 1965. Foto's, tekeningen en vertellingen verluchten deze wandeling verder tot een 'tastbaar' geheel. De periode wordt bepaald door de opkomst van de fotografie en mondelinge overleveringen van de oudere generatie van voormalige inwoners van Spaans Neerbeek. Bij de foto's van nagenoeg alle huizen met zijn bewoners zijn korte omschrijvingen geplaatst. Helaas dienen we ook te vermelden dat gebleken is, ondanks alle bemoeienissen, dat van verschillende families bijna niets meer te achterhalen is. Om deze wandeling duidelijker te maken, vooral voor lezers die het oude Spaans Neerbeek niet meer hebben gekend, zijn de beschrijvingen en op de plattegrond nummeringen geplaatst die met elkaar overeenstemmen. Hierbij zijn de panden alleen met een nummer voorzien, terwijl families of persoonsfoto's een toegevoegde letter hebben. Alle beschrijvingen tijdens de wandeling verwijzen naar de betreffende panden en personen die hier hebben gewoond. We hopen hiermee een zo goed mogelijk en vrij compleet dorpsbeeld te geven.

2a. Het gezin van Fritske en Betje Laumen-van de Heuvel; v.l.n.r. Marie, Net, Math, Trui, Jeanne en (niet op foto An). Deze foto werd gemaakt ter gelegenheid van hun gouden bruiloft in 1964

Hier tegenover zien we aan de linkerkant de eerste boerderij (1) van Spaans Neerbeek. Hier woonde Sjaak Wouters, kerkmeester te Neerbeek, samen met zijn vrouw Marie Janssen. Zij hadden geen kinderen. Na het overlijden van Sjaak woonde hier zijn nichtje Betje Wouters met haar man Harie Dols. Zij is een dochter van Sjang Wouters en Mina Feron(36). Harie Dols was geboren te Munstergeleen, van beroep NS employe en daarnaast keuterboer. Ze hadden twee zonen Math en Jo.

2. Het huisje van Frits en Betje Laumen-van den Heuvel.

1. Links het huis van Harie Dols aan het begin van Spaans Neerbeek; voor het huis zitten v.l.n.r. Jo Hamers, Jo Dols, Math Laumen, en Math Hamers; 1962

1a. Echtpaar Harie Dols en Betje Wouters, 1935

1b. Jo Dols, Harie Pinxt en Math Dols eind 50-er jaren

Schuin tegenover Dols woonden Fritske en Betje Laumen-van den Heuvel(2). Frits was mijnwerker en in latere jaren trok hij met paard en wagen om 'schlamp' en kolen te verkopen. Het paard stalde hij, wegens plaatsgebrek, bij zijn overbuurman Harie Dols. Betje en Frits kregen zes dochters en een zoon (2a), Marie, Net, Trui, Jeanne, An en Math. Deze zoon Math was mijnwerker op de Staatsmijn Maurits. Hij was zestien maal Prins Carnaval van Spaans Neerbeek, en zou tegenwoordig waarschijnlijk in het Guiness Book of Records zijn gekomen. In 1964 vierde het dorp samen met Betje en Fritske hun gouden bruiloft. Van het huisje van Frits en Betje werd in 1933 de voorgevel opnieuw gestucadoord. Hoe oud dit huisje was is onbekend. Zeker is dat op deze plaats in de zeventiende eeuw het huisje van Trinen Keulen stond.

2d. Frits en Betje Laumen-v.d. Heuvel met Knoben

2b en 2c. Betje Laumen-v.d. Heuvel en Frits Laumen

3d. Frans Lamers met een dienstkameraad

Naast dit huis lag een grote oprit, waaraan een huis en achterhuis lagen (3). In dit achterhuis woonden vroeger de familie Anton en Jacoba Lamers-Ermers met hun zes kinderen (3a). Het gezin verhuisde later naar Neerbeek.

Na de familie Lamers woonde hier Harie Leenders.

Eind jaren dertig vestigden zich hier Sef en Leen Huveneers-Dolmans (3e) met hun 9 kinderen(3f).

In hetzelfde pand bevond zich nog een woning aan de voorzijde, waarvan de ingang aan de noordzijde lag(4). Hier woonde in het begin van deze eeuw enige jaren Sjang Wouters. In het begin van de dertiger jaren kwamen Willem en Anna Bruls-Op de Camp hier wonen, samen met hun vier kinderen Sjeng, Maj, Trui en Chris. Chris huwde Mia Knarren (4a) en bleef met zijn gezin en Willem, zijn vader, hier wonen.

3a. Gezin Lamers-Ermers; v.l.n.r. beneden: moeder Jacoba Lamers-Ermers, vader Anthoon Lamers, Bert en Jeanne; boven: Thei, Veronica, Frans en Nellie.

3c. Jacoba Lamers-Ermers met haar zoon Frans

3b. Jacoba Ermers; 1939

3+4 Opvaart bij het huis van Huveneers, midden het huis (4) van Willem Bruls, op de vaart staat links Leen Huveneers-Dolmans en rechts weglopend Betje Penders-Pijls (11)

4c. Vader Chris Bruls met zijn dochter Wilma; 1953

4d. Grootvader Willem Bruls en kleindochter Wilma Bruls; 1955

3g. Achter in de 'kaolhof'; v.l.n.r. Leen Huveneers-Dolmans, Sef Huveneers, Betje Laumen-v.d. Heuvel en Fritske Laumen; 1945

3f. Diamanten echtpaar Sef en Leen Huveneers-Dolmans met kinderen; v.l.n.r. de meisjes Sie, Mia, Dien en Trees; de jongens Mat, Jan, Lei, Huub en Joep; de foto werd gemaakt toen zij reeds verhuist waren naar Krawinkel

4e. Grootvader Willem Bruls.

4a. Chris en Mia Bruls-Knarren

4b. Dochter Wilma Bruls

3e. Het jonge echtpaar Sef en Leen Huveneers-Dolmans; 1925

6b. Mia Moonen de sjörkar duwend met hierin haar nichtjes Mia Peters, Mia en Elly Hamers, er voor loopt Mientje Moonen, op de achtergrond Plien Peters-Hamers; 1940

In het kleine huisje (7) rechts hiervan woonden Joseph en Betje Hamers-Feron (7a). Dit huisje was een der oudere in Spaans Neerbeek. Voor en zijgevels waren geheel gestucadoord, doch de aanliggende schuur was nog geheel vakwerk met leem. Ook op de oudere kaarten ziet men dat hier een huisje ligt. Van oktober 1892 tot oktober 1895 had Joseph het vak geleerd bij molenaar Welters te Munstergeleen, waarna hij op de molen Sint-Jans-Geleen ging werken. Joseph was naast molenaar ook een klein keuterboertje. Joseph en Betje waren na hun huwelijk in 1902 in Spaubeek gaan wonen. Hier werden ook hun beide eerste kinderen Betje en Sjeng geboren. Enkele jaren later verhuisden zij naar Spaans Neerbeek, waar hun jongste dochter Plien geboren werd. Na Joseph Hamers overlijden in 1947 woonde zijn weduwe Betje bij haar jongste dochter en later bij haar zoon Sjeng.

In datzelfde jaar kwam de familie Uum met twee zonen hier wonen. Na enkele jaren verhuisden zij en enige tijd woonde Thomassen hier alleen.

Begin jaren vijftig kwamen Pie en Lieke Maas-Knoben vergezelt van schoonvader Knoben (7b/7d) en hun dochter Tinie (7c) hier wonen.

6a. Staand v.l.n.r.: Plien Hamers-Wouters, Mia Moonen, Joseph Hamers, Plien Peters-Hamers, Betje Hamers-Feron, Harie Peters; zittend Mia Peters, Mia en Elly Hamers; 1940

5a. Het gezin Hamers-Wouters; v.l.n.r.: boven: Tiny, José, Mia en Elly; beneden: Math, vader Sjeng Hamers, communicant Paula, Moeder Plien Hamers-Wouters en Jo; mei 1954

Aan de overzijde van de straat, naast een boomgaard van Hoebaer Erkens, lag een dubbele woning, welke in 1928 door Joseph Hamers (7a) was gebouwd voor zijn kinderen. In het linker deel (5) woonde van 1928 tot 1934 Lambert en Betje Moonen Hamers. Het echtpaar had vanaf hun huwelijk eerst enkele jaren te Nagelbeek-Schinnen gewoond, alwaar hun beide oudste kinderen geboren werden. Lambert Moonen was geboortig van Klimmen. Hij was onderhoudschef op de Cokes-fabriek Maurits II. In 1934 verhuisde hij met zijn gezin naar een nieuw huis in de Aldenhofstraat te Neerbeek. Tevens was hij medeoprichter van Fanfare St. Callistus. Na hun huwelijk in 1934 woonden Sjeng en Plien Hamers-Wouters in dit huis. Sjeng, zoon van Joseph en Betje Hamers-Feron, geboren te Spaubeek alwaar zijn ouders de eerste jaren van hun huwelijk woonden, oefende begin dertiger jaren het beroep van drukker uit bij drukkerij Held te Beek. In 1937 ging hij naar de Staatsmijnen, eerst Staatsmijn Emma-WIM te Treebeek en later naar het SBB. Sjeng Hamers was een verwoed sporter, m.n. voetbal. Blijkens de vele verenigingen was hij niet altijd honkvast. Zo speelde hij achtereenvolgens bij Quick '08 Geleen, waarmee hij in 1928 landskampioen werd, Caesar te Beek en V.V.Neerbeek (zie foto V2). Dat hij goed voetbalde getuige zijn 11 - maal uitkomen voor het Limburgs Voetbalelftal. Hij was eenmaal reserve van het Nederlands elftal. Naast voetbal was toneel zijn grote liefhebberij (tegenwoordig zijn alle grote voetballers ook de beste toneelspelers). Hij speelde jarenlang in de toneelvereniging 'Ons genoegen' te Neerbeek, samen met zijn beide oudste dochters Mia en Ellie. Zijn gezin bestond uit zeven kinderen, vijf meisjes, Mia, Elly, Jose, Tinie en Paula en twee jongens, Jo en Math. (5a).

In de rechts gelegen woning van hetzelfde pand (6/6a/6b) woonde het gezin Harie en Plien Peters-Hamers met hun vier kinderen. Harie ,geboren te Beek, was schilder in de haven te Stein. Menige Ruit, die sneuvelde als gevolg van dat de 'bengels' weer eens aan het voetballen geweest waren, werd door hem weer ingezet.

5b. Fietstocht met Plien Hamers-Wouters, Sjeng Hamers, Plien Peters-Hamers en Harie Peters; 1934 Maarland-Eijsden

5. Aan de linkerzijde de tweeblok (5 en 6) gebouwd door Joseph Hamers in 1928, het oude huisje van Joseph Hamers (9) is reeds afgebroken; de foto dateert van 1964

7a. Joseph Hamers [1872-1947] en Betje Feron [1868-1955]

7d. Knoben, Lieke Maas-Knoben, Pie Maas, kinderen Wilma Bruls en Marijke Reijnders; 1955

Aan de overzijde van de straat ligt een groot wit huis, in vroegere jaren boerderij, welk gestucadoord is (8). Dit pand was het eerste van een rij aaneengesloten boerderijen (8,11 t/m14,17 en18). In het begin van deze eeuw woonden hier Jan Hubert Sassen, landbouwer, en diens echtgenote Maria Anna Elisabeth van de Wall met hun zeven kinderen Lei, Emily, Frans, Maj, Jet, Jes en Tinie (8c). Lei was o.a. timmerman en samen met zijn vader en zijn broer Frans werkte hij in de crisisjaren in Holland. Hij was intussen gehuwd met Anna Dreessen uit Geulle (8a) en woonde met zijn gezin in dit huis (8). Zijn gezin bestond uit drie dochters Gerda, Marieke en Emily. Bij een dubbele bruiloft huwden Gerda met Piet Reijnders en Marieke met Servé Timmers uit respectievelijk Oensel en Schimmert (8d). In ditzelfde pand bleven Gerda en haar man Piet wonen. Hun gezin bestond uit vier kinderen (8e). Na de onteigening in de zestiger jaren verhuisden zij, evenals hun ouders Lei en Anna, naar Schimmert. Beide laatsten vierden hier ook hun 60-ste huwelijksverjaardag (8b). Bij dit huis lag ook nog een achterhuis waarin van 1917 tot 1920 de slager Jan Pieter Joseph Janssen woonde, afkomstig van Spaubeek, samen met zijn echtgenote Marie Schumacher en hun vier dochters. Bij hen woonde ook zijn zwager Jan Mathijs Schumacher, de bekende streekslager, en zijn neef Anton Gerard Gillade. Allen vertrokken in 1920 naar Spaubeek en een jaar later naar Neerbeek-Beek.

7. Het huisje van Joseph en Betje Hamers-Feron

7b. Knoben met dochter Lieke en schoonzoon Pie Maas; 1955

7c. Pie en Lieke Maas-Knoben met hun dochter Tieneke; 1950

8a. Bruidspaar Leo Sassen en Anna Dreessen; 1925

8b. Diamanten bruiloftspaar Leo Sassen en Anna Dreessen en hun dochters Marieke, Gerda en Emily; 1985

8d. Dubbele bruiloft van Piet Reijnders en Gerda Sassen, Servé Timmers en Marieke Sassen

8. Het grote witte huis van Lei Sassen; deze foto werd gemaakt vlak voor de afbraak.

8c. Jes, Tiny, Jet, Emily en Maj, dochters van Hoebaer Sassen en Maria Anna Elisabeth van de Wall

8f. Gerda Reijnders-Sassen.

Aan de overzijde van de straat en beek had Pieter Clercx in de jaren twintig een dubbele woning gebouwd (9 en 10). In het linker gedeelte woonde korte tijd een familie Gids. Sjeng Pinxt, zoon uit het gezin Pinxt-Thijssen (41), huwde Maj (Maria, moeke) Sanders uit Susteren. Het jonge paar woonde de eerste huwelijksjaren achtereenvolgens in de Keulsteeg te Neerbeek, eind van 't Straetje' (47), naast Hoenen (49), naast Peters-Buskens (27) om daarna hier te komen wonen. Sjeng werkte als timmerman op de Staatsmijnen, en was daarnaast een verenigingsman, getuige zijn vakbondsbestuurslid en lid van kerk -en schoolbestuur te Neerbeek. Het gezin van Sjeng en Maj (Maria, moeke) werd gezegend met tien kinderen, vier meisjes, Jes, Jenny, Corrie en Marie-José en zes jongens, Hub, Harrie, Jo, Ad, Michel en Ton (9a).

9a. Het gezin Pinxt-Sanders; staand: v.l.n.r. Corrie, Harrie, Hub, Jes, Jenny en Jo; zittend: Maj (Maria, Moeke) Pinxt-Sanders en Sjeng Pinxt met op hun schoot Tonny en Marie-José; op de voorgrond Ad en Michel

9c. Huwelijk Jes Pinxt in januari 1958. Links Corrie en rechts Jenny Pinxt.

9h. Van links naar rechts: Marie-José, Michel, Jo Ad en Ton Pinxt

7c en 9g. Tieneke Maas 1e H. Communie samen met Ad Pinxt.

9d. Huwelijk Jes Pinxt met v.l.n.r. Ad, Ton, Marie-José en Michel Pinxt,

8e. Familie Reijnders-Sassen; v.l.n.r. Annemie, Marijke met Servé, Leo, Gerda en Piet.

9. In het midden het pand 9/10, waar in de 50-er jaren de famlie's Pinxt en Cox woonden

9b. Staand v.l.n.r. Sjeng Pinxt, Maria van de Waal, Marie-José Pinxt, Corrie Pinxt, Ton Pinxt, Maj (Maria, Moeke) Pinxt-Sanders, zittend Ad en Jo Pinxt.

9f. Van links naar rechts: Jo, Ad en Michel Pinxt.

In het rechtse huis van dezelfde blok woonde de eerste jaren ook het grote gezin van Pie en Anna Janssen-Vossen, afkomstig uit respectievelijk van Elsoo en Neerbeek. Hun zoon Sef huwde met Marie Baltus: dochter Annie huwde Leo Zelis te Neerbeek. Hun dochter Mina had al jong een romance met Sjo Pinxt uit 't Straetje, getuige hun hand in hand al naar de lagere school gaan te Oud Geleen. Deze romance leidde dan ook tot een huwelijk (41a). Jaren later woonden hier Jan en Mina Kuster-Mevis, afkomstig van respectievelijk Schinnen en Neerbeek, met hun drie dochters. Zij dreef eerst een kruidenierswinkeltje en een pand (18) bij Drik van de Wall. De eerste jaren dat zij hier woonden hield zij dit winkeltje nog aan. Omstreeks 1949 verhuisden zij naar de Nutherweg te Nagelbeek-Schinnen. Jan was gemeenteambtenaar te Geleen. De volgende bewoners waren Harie en Lenie Janssen Gulikers. Hun gezin telde acht kinderen, waarvan de twee oudste hier geboren werden. Harie, postbode, verhuisde omstreeks midden jaren vijftig naar Op de Pesch te Oud-Geleen. Na hun verhuizing, woonde hier Sef en Trien Cox-Berix met vier kinderen. Sef was spoorwegemployé. Hij was geboren te Lutterade en zij aan de Maasband.

10b. Callistusplein Neerbeek; v.l.n.r oma Mevis, Tiny Kusters, vader Sjeng Kusters, Mia Cals, Sie (Lucie) Huveneers, direct na de oorlog

10a. Familie Kusters-Mevis; vader Sjeng Kusters, boven Elly, Tiny; moeder Mina Kusters-Mevis met op haar arm Thekla en grootvader Hub Mevis

De latere autoweg A76 met er naast het mijnspoor. Rechts boven het huis van Harie Dols.

10c. Familie Cox-Berix; v.l.n.r. José, Jo, Piet, moeder Trin Cox-Berix en vader Sef Cox (dochter Riet was afwezig); 1954

10d. Communiecant Piet Cox en zijn ouders

Aan de overkant, de rechtse zijde van de straat, lag de boerderij van Sjeng en Bertha Penders-Pijls (11 en 11a ). Zij was geboren te Spaubeek. Sjeng was hier geboren als zoon van Philip en Hubertina Schutgens. Bij hen woonde zijn moeder. Zij was een zuster van Joanna Sibilla Schutgens, echtgenote van Pér Wouters (12), zuster van Maria Sybilla Schutgens, gehuwd met Jan Cals te Sweikhuizen (ouders Harie Cals (13), en zuster van Jen Sibil Schutgens gehuwd met Sjang Vossen. Het gezin van Sjeng en Bertha bestond verder uit zes kinderen (11b). De boerderij bracht Sjeng genoeg op om te kunnen leven. In 1930 werd ook hen een perceel onteigend ten behoeve van het mijnspoor.